🔷️🔶️عوامل مؤثر بر موفقیت پیوند

  در پیوند گیاهان گاهی در عمل درصد بالایی از پیوند موفقیت آمیز بوده و در پاره ای موارد نتایج مأیوس کننده است . عوامل متعددی در موفقیت یا عدم موفقیت پیوند مؤثرند ،از جمله : 

1. تجانس بین پایه و پیوندک 

پایه و پیوندک باید با یکدیگر تجانس و خویشاوندی نزدیک داشته یاشند.

2. عدم ناسازگاری پیوندی) ( in compatibility : 

(اگر پیوند دو گیاه تحت شرایط مناسب برای پیوند با موفقیت همراه باشد، پیوند را سازگار و در غیر این صورت پیوند دو گیاه را ناسازگار گویند.) پایه و پیوندک علاوه بر قرابت و خویشاوندی باید با هم سازگاری داشته باشند. برخی گیاهان مانند سیب و گلابی گرچه قرابت نزدیکی با هم دارند اما پیوند آنها به سختی انجام می شود و در صورت پیوند ، عمر نهال پیوندی و میزان محصول آن کم است. در برخی موارد نوع بافت پایه و پیوندک مانع گرفتن پیوند است. مثلاً پیوندک درخت سیبی با چوب نرم روی پایه سیب دیگری که چوب سخت دارد قابل پیوند نیست. در چنین حالتی گفته می شود که دو گیاه با هم ناسازگارند.

3. نوع گیاه و نوع پیوند

در برخی گیاهان بدون آنکه ناسازگاری وجود داشته باشد عمل پیوند بسیار مشکل است مانند درخت راش و بلوط که محل پیوند انها به سختی جوش می خورد ولی بعد از گرفتن به خوبی رشد می کنند.

نتایج پیوند در برخی از گیاهان تحت تأثیر نوع پیوند قرار می گیرد مثلاً در پیوند سر شاخه کاری  گردوی ایرانی روی گردوی سیاه ، مشخص شده که پیوند زیر پوست موفقیت آمیزتر از پیوند اسکنه است.

4. شرایط محیطی

شرایط محیطی مانند دما و رطوبت اهمیت عمده ای در جوش خوردن پیوند دارد.

دما : دمای مناسب برای فعالیت بافت های گیاهی بین 13 الی 32 درجه سانتیگراد است. در پیوند رومیزی انگور دمای مناسب بین 27 الی 24 درجه سانتیگراد است.

رطوبت : رطوبت برای حفظ سلول های پارانشیمی بافت پنبه ای که دیواره نازک دارند ظروری است. در صورتیکه هوا بیش از حد گرم و رطوبت نیز کم باشد این سلول ها ،خشک خواهند شد . به همین دلیل محل پیوند را نیز چسب می زنند.

5. پولاریته یا قطب دو پیوند

قاعده کلی پیوند دو قطعه از ساقه به یکدیگر این است که انتهای تحتانی پیوندک باید در منتهی الیه فوقانی پایه قرار گیرد. در پیوند ساقه روی ریشه لازم است نزدیکترین منتهی الیه ساقه به نزدیکترین منتهی الیه ریشه پیوند شود. 

6. مرحله رشد گیاه :

مرحله رشد گیاه در موفقیت پیوند اثر دارد.در پیوند جوانه ای باید زمانیکه میزان جریان شیره پرورده و تقسیم سلولی در گیاه مناسب است پیوند انجام گیرد. (اوایل بهار و اوایل پاییز) بهترین زمان برای انجام پیوند شاخه بریده در اوایل بهار قبل از شروع فعالیت گیاه می باشد. ( در زمان خواب گیاه ) 

7. سایر عوامل مؤثر در موفقیت پیوند :

عوامل دیگر مانند مهارت و تجربه در پیوند زدن ، ایجاد برش های همگن و مناسب در پایه و پیوندک ، تماس دقیق بین لایه زاینده ی پایه و پیوندک ، زدن چسب در محل پیوند ، عدم وجود عوامل بیماریزا و حشرات در زمان پیوند زدن در موفقیت پیوند نقش عمده ای دارد.

نا سازگاری در پیوند

اگر پیوند دو گیاه با موفقیت امکانپذیر باشد پیوند را سازگار گویند ، و در غیر اینصورت پیوند آنها ناسازگار خوانده می شود. تمایز بین پیوند سازگار و ناسازگار به طور وضوح مشخص نیست، مثلاً پیوند بین گیاهان خویشاوند بخوبی جوش می خورد اما پیوند بین گیاهان غیر خویشاوند ممکن است بخوبی امکانپذیر نباشد. دلیل ناسازگاری ممکن است بعلل فیزیولوژیکی یا ساختار ژنتیکی گیاه باشد.

علائم نا سازگاری

1. بد شکلی محل پیوند (تورم محل پیوند )

2. عدم موفقیت در پیوند دو گیاه 

3. عدم گرفتن درصد زیادی از پیوند ها

4. خشک شدن شاخه ها ، زرد شدن برگ ها ، خزان زودرس گیاه پیوندی

5. بیمار گونه بودن گیاه پیوندی

6. خشک شدن نهال پیوندی بعد از یک یا دو سال 

7. تفاوت آشکار بین رشد پایه و پیوندک

8. تفاوت آشکار بین آغاز رشد پایه و پیوندک

9. جدا شدن آشکار پایه و پیوندک در محل پیوند (شکستن محل پیوند بطوریکه محل پییوند صاف و تمیز باشد.) ناسازگاری ممکن است موضعی (ثابت ) یا قابل انتقال باشد. بعلاوه ناسازگاری ممکن است خیلی سریع بعد از پیوند زدن در گیاه ظاهر شود.  اما گاهی علائم ناسازگاری بعد از چندین سال (20 سال ) ممکن است بروز نماید.

"دکترمحسن‌ میرعماد"
انجمن کشاورزان و باغداران
در پناه حق باشید🌹